Maatschappelijke weerbaarheid moet ook lokaal
05-Jan-2026 20:30

Leestijd 4 minuten

Het zal de meesten niet zijn ontgaan dat de Rijksoverheid een bewustwordingscampagne is gestart om burgers voor te bereiden op een crisissituatie. Primair ligt de nadruk erop dat burgers zich 72 uur zelfstandig kunnen redden als bijvoorbeeld stroom en/of water niet meer beschikbaar is. Dit kan onder andere door het in huis halen van een noodpakket zodat men genoeg eten en drinken heeft. De meest voor de hand liggende storing is die van de elektriciteitsvoorziening. In de praktijk zal na vier uur de situatie al voor grote problemen zorgen. Hoewel het elektriciteitsnetwerk in Nederland tot de betrouwbaarste ter wereld behoort, kan het toch uitvallen. Dit zou door een hack kunnen, maar ook door sabotage (zoals nu in Berlijn) of andere oorzaak. Doordat steeds meer functies afhankelijk zijn zijn van elektriciteit, neemt de impact ook toe.
Burgers worden nu opgeroepen om contact te onderhouden met mensen in de buurt zoals buren. Vaak kan men zo kleine schaal al een eerste klap opvangen. Voor korte stroomuitval is Den Bosch goed voorbereid. Maar er is meer nodig en dan komt ook de gemeente in beeld.

Zo wordt in de folder van het Rijk onder andere opgemerkt dat mensen naar een lokaal noodpunt moeten kunnen gaan. In veel gevallen bestaan die nu nog niet en moet de gemeente daarmee aan de slag. Bij zo'n noodpunt moet een burger dan informatie en/of ondersteuning kunnen krijgen in geval er sprake is van een crisis. De gemeente wil bij het opzetten hiervan regionaal samenwerken. De Rijksoverheid moet nog kaders opstellen waaraan noodsteunpunten moeten voldoen. Zo moet een pand goed bereikbaar zijn en op een logische locatie gevestigd zijn, maar ook kunnen functioneren zonder stroom, bijvoorbeeld met een aggregaat. Daarin is regionale samenwerking gewenst.

Regionale samenwerking is ook een aandachtspunt binnen een veiligheidsregio. Onder normale omstandigheden zorgt een veiligheidsregio ervoor dat er voldoende middelen zijn om een ramp aan te kunnen. Dat kan gaan om branden of overstromingen, maar ook dat in buurten en wijken voldoende vluchtroutes zijn. Een veiligheidsregio komt echter ook in beeld als er sprake is van een langdurige stroomuitval of watertekort. Samenwerking tussen verschillende organisaties is dan van belang.

Normaal zou ook het leger kunnen bijspringen. Het is echter zo dat door de geopolitieke spanningen het personeel van het leger vaak in het buitenland is gestationeerd en daarmee niet direct beschikbaar.

Doordat de overheid werkt aan meer bewustwording van dit soort zaken, worden er ook meer vragen gesteld. Het gaat daarbij niet alleen om uitval van gas, water en elektriciteit, maar ook om digitale veiligheid of zelfs een fysieke inval van een vreemde mogendheid. Belangrijk daarbij is dat burgers niet op het moment van een ramp of crisis op zoek gaan naar informatie, maar dit al vooraf doet (denk vooruit). Immers bij het uitvallen van stroom kan het zomaar zijn dat internet niet meer beschikbaar is. Zo heeft de gemeente al een eigen webpagina ingericht. Ook kunnen burgers Brabant Alert raadplegen. Het college wil echter ook een raadsvoorstel maken over maatschappelijke weerbaarheid. Maandagavond werden commissieleden bijgepraat. Niet alleen moeten burgers zich organiseren, maar ook de gemeente zelf moet kijken hoe ze zich organiseren. De gemeenteraad kan punten aangeven die in een dergelijk voorstel moeten komen. In de loop van het eerste kwartaal wil het college dan met een discussienota komen. Hierin moet dan duidelijk worden welke prioriteiten belangrijk zijn en wie welke rol moet vervullen.

Later dit jaar (derde of vierde kwartaal) moet er dan een raadsvoorstel komen. Pas op zijn vroegst kan in 2027 hier dan uitvoer aan worden gegeven. Dergelijke maatregelen kosten ook geld. Voor 2027 heeft het Rijk landelijk structureel € 70 miljoen per jaar beschikbaar gesteld, maar de vraag is of dit voldoende is. Het gaat daarbij niet alleen om geld maar ook om personele beschikbaarheid. Zo kan het zijn dat ambtenaren die ook reservist zijn, niet voor de gemeente beschikbaar zijn. Maar ook dat mensen in wijken en buurten vooraf getraind zijn zodat deze in geval van een crisis kunnen worden ingezet.

Zo werd de vraag gesteld of oefening met burgers en organisatie nodig is. Dat is een punt dat in de planning meegenomen moet worden. Als er nu een langdurige storing optreedt, moeten mensen zich er van bewust zijn dat gevolgen kan hebben.

Auteur: Alfred Heeroma

160 keer werd dit bericht gelezen