Den Bosch heeft als doelstelling om in 2045 klimaatneutraal te zijn, dat wil zeggen geen CO2 meer uitstoten. Dat is een ambitieuze doelstelling en vorig jaar kwam al uit een onderzoek van CE Delft naar voren dat Den Bosch achter ligt op het schema om die doelstelling te halen. Wat niet helpt is dat het beleid van het Rijk niet erg consistent is en daarom komt er steeds meer druk op de gemeente te staan om wel consistent beleid te voeren, maar dan moet de gemeente wel over de juiste middelen en mogelijkheden beschikken. Op 1 juli besloot de gemeenteraad hiervoor te kiezen volgens de zogenaamde S-curve. Dit betekent dat tot 2030 de reductie nog minimaal is, maar daarna de reductie snel naar beneden gaat.
Tot die tijd kan er worden gewerkt aan de voorbereiding om deze reductie te realiseren. Die tijd zal ook wel nodig zijn. Het isoleren van huizen kan zorgen voor reductie van de CO2-uitstoot, maar om dit te realiseren is tijd nodig, omdat er onvoldoende capaciteit is om dit heel snel te realiseren. Woningcorporaties zijn al een paar jaar bezig woningen met lage energielabels te verbeteren. Uiterlijk in 2028 moeten alle (sociale) huurwoningen minimaal een energielabel D hebben.
Naast het beter isoleren van woningen, zal ook de manier waarop woningen verwarmd worden anders moeten. Nu is aardgas nog de belangrijkste manier van verwarmen, maar dat is er in 2045 niet meer bij. Dan moeten alle woningen gasloos zijn. Vooral voor oudere woningen is er dan een andere warmtebron nodig. Hierbij wordt gedacht om gasnetten te vervangen door warmtenetten. Dit zal per wijk of buurt gebeuren. Omdat te voorzien is dat niet iedere bewoners hier mee in zal stemmen, krijgt de gemeente een aanwijzingsbevoegdheid, althans als de Tweede Kamer een wet hiervoor aanneemt. Dan zouden gemeenten vanaf 1 januari 2026 wijken kunnen aanwijzen voor warmtenetten. De PVV wilde de aanwijsbevoegdheid schrappen, maar kreeg alleen steun van 50 Plus en Gewoon geDREVEN en daarmee werd deze aanpassing met ruime meerderheid (32 tegen 3) verworpen.
Gas zal in de toekomst duurder worden, vooral omdat het aanbod kleiner zal zijn en men minder afhankelijk wil zijn van het buitenland. Vaak is het nadeel bij een warmtenet dat er geen vrije keuze van leverancier is. Een warmtenet kan in diverse vormen voorkomen. Het kan zijn dat een industriebedrijf zoveel restwarmte produceert, dat daarmee woningen van energie kan worden voorzien. Het kan ook zijn dat men gebruik maakt van warmte- en koudebronnen onder de grond. Maar men kan zelfs centraal in de wijk een warmtebron realiseren door bijvoorbeeld elektriciteit of waterstof om te zetten in warmte. Welke vorm er ook gekozen wordt, aan de voorkant is een investering nodig die neerkomt op minimaal € 7500 per woning. Deze moet dan in 30 jaar kunnen worden terugverdiend.
De gemeente zal ook afspraken moeten maken met bedrijven om minder (fossiele) energie te gaan gebruiken. Het probleem hierbij is dat op dit moment het omschakelen van fossiel naar elektrisch een probleem is vanwege de netcongestie. Enexis verwacht dat pas na 2033 dit probleem verholpen is. Dit kan dan leiden tot vertraging van de CO2-reductie.
De gemeente acht zich niet verantwoordelijk voor alle CO2-uitstoot in de stad. Zo heeft ze geen grip op de mobiliteit zoals die plaatsvindt op de rijkswegen (A2/A59). Dat geldt ook voor de uitstoot van CO2 door het bedrijfsleven en landbouw, daarvoor zijn nationale afspraken nodig. Ook de productie van elektriciteit door fossiele brandstof zorgt voor CO2-uitstoot. Wellicht niet direct op het grondgebied van Den Bosch, maar door deze 'fossiele' elektriciteit te gebruiken, draagt de stad wel bij aan de CO2-uitstoot.
Voor 20245 zou de stad moeten bijdragen door 600 kiloton minder CO2 uit te stoten, maar tegelijk geeft het college aan dat ze op 400 kiloton daarvan amper grip heeft. Dat betekent dat er plannen moeten komen voor 280 kiloton reductie waarvan de helft in 2035 gerealiseerd moet zijn.
Het is niet zo dat er momenteel niets gebeurt. Zo geldt in de binnenstad al een zero-emissiezone, zijn er plannen om het wagenpark van de Afvalstoffendienst te elektrificeren (wat wel leidt tot een hogere afvalstoffenheffing) en wil de gemeente de resterende 175 gemeentelijke gebouwen zo snel mogelijk verduurzamen. Ook wordt er al gewerkt aan het verduurzamen van de verlichting in de openbare ruimte.
Om duidelijkheid te scheppen wil de gemeente voor alle buurten een buurtuitvoeringsplan op stellen, zodat bewoners weten waar ze aan toe zijn en de politiek dit kan betrekken bij besluitvorming.
De komende jaren komen er veel woningen bij. Juist deze week werd bekend dat de woningen eigenlijk niet op de juiste manier worden gebouwd. Het zogenaamde Bijna Energie Neutrale bouwen (BENG) is gebaseerd op een bouwbesluit dat niet meer past bij de reeds ontstane opwarming. Zo blijft in een goed geïsoleerde woning de warmte binnen hangen en zou de bouw eigenlijk zo moeten zijn dat de warmte niet eens binnenkomt. Dat kan, maar vraagt wel om een andere manier van bouwen. Over het bouwbesluit gaat de Tweede Kamer en de verwachting is dat het minstens tot 2030 duurt voordat daarin wijzigingen worden doorgevoerd, terwijl bouwers in Nederland zeggen dat het nu al kan.
De gemeente heeft ook een doelstelling om energie duurzaam op te wekken. Hiertoe zijn er al windmolens en zonneweiden in de stad. Het grootste project, de duurzame polder, moet nog worden gerealiseerd.
De gemeente heeft nog veel werk te verzetten en zal hiervoor ook extra personeelscapaciteit moeten inzetten. De gemeente verwacht jaarlijks € 450.000 per buurt kwijt te zijn om de energietransitie te realiseren. Bij het goedkeuren van het raadsvoorstel werd nog wel een motie aangenomen die vroeg om te zorgen voor energiebesparing per bewoners van minimaal 1,5% en daar ook op de monitoren. Het raadsvoorstel werd uiteindelijk met 31 stemmen voor en 3 stemmen tegen aangenomen. Voor wethouder Van der Geld was een van de laatste raadsvoorstellen die hij afwerkte, want hij verlaat het college om in Oss te gaan werken.
