Gemeente wil wendbare begroting
13-May-2026 16:07

Leestijd 3 minuten

Jaren geleden was de begroting van de gemeente een omvangrijk geheel waarin het lastig was om verbanden te leggen, maar ook waar nu wel en geen geld voor was gereserveerd. Bovendien werd de begroting niet aangepast aan de actualiteit. De afgelopen jaren zijn stappen ondernomen om de begroting inzichtelijker te maken. Niet alleen is inzichtelijk welke wethouder verantwoordelijk is, maar ook hoe het uitgavenpatroon de komende jaren gaat verlopen. Daar wordt nu wendbaar begroten aan toegevoegd.

Begroten is voor een gemeente niet altijd even gemakkelijk. Dit heeft te maken dat een voorname bron de bijdragen van het Rijk zijn. Die bijdragen zijn aan het begin van een kalenderjaar niet allemaal bekend. Daarbij kan het ook zijn dat overheidsbeleid wordt aangepast. Twee keer per jaar komt het Rijk met een update, bekend als de mei circulaire en september circulaire. De gevolgen van de mei circulaire wordt meegenomen in de zogenaamde voorjaarsnota, waarin dan aanpassingen in de begroting kunnen worden aangebracht. De september circulaire wordt meegenomen in de begroting voor het volgende jaar. Vanwege de gemeenteraadsverkiezing is er dit jaar geen voorjaarsnota.

Het streven is om de begroting zoveel mogelijk overeen te laten komen met de realiteit. Grote overschotten of tekorten zijn niet wenselijk. Het wendbaar begroten moet dit voorkomen. Doordat de gemeente al een aantal jaren een meerjarenbegroting maakt, kan er ook al tijdig ingespeeld worden op verwachte tekorten of overschotten.

Van belang is ook dat de gemeenteraad goed inzicht heeft in de begroting. Dit jaar zijn er 15 beleidsinhoudelijke programma's en drie financieel-technische programma's. Deze worden als 'producten' in een zelfde vorm opgenomen. Door de eenvormigheid (formats) is het inzichtelijker wat er speelt. De formats zijn getoetst op consistentie en kwaliteit door adviesbureau BDO en dat heeft geleid tot verbeteringen. Het college van B en W verwacht in de toekomst verdere verbeteringen te kunnen doorvoeren.

Het geld dat gemeente uitgeeft is voor het grootste deel aan de ambtelijke organisatie. Die is de afgelopen jaren sterk gegroeid. Dit heeft te maken met taken van het Rijk die zijn overgeheveld naar de gemeente. Ook de vraag naar nieuwe ambities (zoals verduurzaming en klimaatmaatregelen) vraagt om meer ambtenaren. Dit geeft in de praktijk wel een probleem, want ook de gemeente heeft te maken met krapte op de arbeidsmarkt en daardoor kost het meer moeite (en geld) om de gemeentelijke organisatie draaiende te houden. Voor 2026 was de verwachting van het zogenaamde 'ravijnjaar' voorspeld waarbij de gemeente minder geld zou krijgen van het Rijk. Door de meerjarenbegroting van de gemeente is die impact maar beperkt. Door steeds meer kosten van automatisering is er jaarlijks ongeveer een half miljoen euro extra nodig.

Behalve de ambtelijke organisatie is er ook geld gereserveerd voor het uitvoeren van beleid. Het kan door omstandigheden voorkomen dat beleid niet uitgevoerd wordt (bijvoorbeeld overbodig, niet mogelijk of anders uitgevoerd). Het gereserveerde geld blijft dan echter wel op de plank liggen. De gemeente wil dit geld nu sneller kunnen overhevelen naar beleidsterreinen waar bijvoorbeeld meer (of sneller) geld nodig is.

Daarnaast worden voor grote projecten door de gemeenteraad bedragen gereserveerd (kredieten) uit het structuurfonds. Dit soort projecten kunnen lang duren waardoor geld niet wordt geïnvesteerd. Er wordt nu voorgesteld om als het geld niet binnen drie jaar is geïnvesteerd het weer vrijkomt voor andere doelen, tenzij de gemeenteraad onderbouwt dat dit niet kan.

Geld dat wordt geïnvesteerd moet over een aantal jaren worden afgeschreven. In de meerjarenbegroting wordt hier al rekening mee gehouden, omdat er vanuit wordt gegaan dat een investering binnen een jaar plaatsvindt. In de praktijk is de voorbereidingstijd langer dan een jaar en zal er voor de afschrijving moeten worden gecompenseerd. Geld dat niet wordt geïnvesteerd zou kunnen leiden tot een 'meevaller' als men een jaarrekening maakt.

Het komende college zal moeten bekijken hoe ze begroting wendbaarder kan maken. Hiermee kan een gemeente zich beter weren tegen onzekerheden en veranderende omstandigheden.

Auteur: Alfred Heeroma

204 keer werd dit bericht gelezen

Documenten:

Format Wendbaar Begroten