Armoedebeleid moet beter
03-Jan-2026 23:05

Leestijd 4 minuten

De Rekenkamer 's-Hertogenbosch deed onderzoek naar het armoedebeleid in Den Bosch. Daar valt het een en ander aan te verbeteren. Het beleid is teveel gericht op het ondersteunen van mensen (vangnet) en alleen het probleem van aanvragen van regelingen en te weinig om mensen een springplank te bieden om uit de armoede te komen. Ook weet een flink deel van de doelgroep de ondersteuning niet te vinden. Vaak is het te lastig om dit via de digitale weg te doen. De gemeente heeft geen goed inzicht waarom mensen geen gebruik maken van regelingen die er zijn en dat komt omdat de mensen er ook daadwerkelijk geen gebruik van maken.

Het beleid dat gemeente voert op het gebied van armoede sluit onvoldoende aan bij de leefwereld van mensen in armoede. Hierdoor is het bereik van de regelingen beperkt (43-60%; afhankelijk van type regeling). Niet alleen het aanvragen van regelingen is een probleem, er is ook angst dat men bij onjuistheden geld moet terugbetalen, maar ook taalproblemen, wantrouwen en gebrek aan persoonlijk contact spelen een rol.

De gemeente heeft geen definitie van armoede maar hanteert vaak een 120 tot 130% van het sociaal minimum als norm, maar vaak spelen ook andere zaken een rol. De gemeente heeft ook geen meetbare doelen als het gaat om armoedebeleid. Mensen met een sociaal netwerk weten de regelingen beter te vinden dan mensen die geen netwerk hebben. De mensen die gebruik maken van de regelingen ervaren het als een tijdelijk verlichting van de noden, maar niet als een structurele oplossing. Er is op dit moment ondersteuning via Eerste Hulp Bij Geldzaken. Die is gevestigd in Weener XL, maar het zou de drempel verlagen als er meer locaties in wijken en dorpen zijn.

Hoewel niet iedereen met een armoedeprobleem gebruik maakt van de regelingen, worden de budgetten die ervoor beschikbaar zijn wel volledig benut. De professionals die hiermee bezig zijn ervaren dat ze meer grip hebben op de keten, zowel vroegsignalering van schulden, aanpak van multiproblematiek en nazorg. Toch concludeert de rekenkamer dat de communicatie met cliënten te beperkt is. Vaak blijft het bij het versturen van een brief zonder opvolging als er geen reactie komt.

De rekenkamer beveelt dan ook aan om de procedures voor aanvragen van regelingen eenvoudiger te maken en de effectiviteit te verhogen door meer maatwerk. Vroegsignalering en nazorg zouden een veel belangrijkere plaats in de aanpak moeten krijgen. Ook moet er beter inzicht komen in waarom mensen geen gebruik maken van (bepaalde) regelingen en ook moeten de effecten beter in beeld komen. Het aantal mensen dat gebruik maakt van regeling is al jaren hetzelfde (wat niet wil zeggen dat het telkens dezelfde cliënten zijn).

Het College van B en W geeft aan dat de gemeente niet de enige is die werkt aan het armoedeprobleem. Ook het Rijk heeft hiervoor bepaalde regeling. Bovendien is de gemeente voor het budget ook afhankelijk van het Rijk. Het college waardeert de inzet van maatschappelijke organisatie zoals de Voedselbank, stichting Leergeld en Quiet. Er wordt al gewerkt aan vereenvoudiging van regelingen zoals bij de bijzondere bijstand. Ook de invoering van de Bossche Pas (medio januari 2026) zou moeten helpen om het niet-gebruik van regelingen tegen te gaan. Het college ziet voordelen van digitale aanvragen, vooral voor mensen die zich schamen om een aanvraag te doen zou persoonlijk contact juist een drempel kunnen zijn.
Wat betreft vroegsignalering van schulden is in oktober al een aanvalsplan aangenomen door de gemeenteraad. Wel geeft het college toe dat de nazorg beter kan en moet. Wel geeft ze aan dat het lastig om te achterhalen waarom mensen geen gebruik maken van regelingen omdat daar geen goede onderzoeksmethoden voor zijn.
Als het gaat om het verbeteren van doelstellingen zal er overleg met de gemeenteraad nodig zijn, maar er kan ook gekeken worden hoe andere gemeenten dit aanpakken. Wel is het college blij dat de budgetten nu opgaan, want dat was in het verleden niet zo. Dat nu nog niet iedereen wordt bereikt en er eigenlijk meer geld nodig is zou er meer structurele gelden moeten komen. Zo gaf het Rijk de afgelopen jaren een energietoeslag en waren er andere incidentele subsidies. Het is aan de gemeenteraad om meer budget beschikbaar te stellen. Dat gebeurde de afgelopen periode ook (€ 4 miljoen extra), maar de vraag neemt ook toe (meer mensen met een armoedeprobleem).

Op 9 december 2025 nam de gemeenteraad een raadsvoorstel aan waarin de aanbevelingen van de rekenkamer omgezet worden in beleid. De gemeenteraad kwam nog wel met drie moties om zaken krachtiger te omschrijven en te komen met betere rapportages.

Auteur: Alfred Heeroma

146 keer werd dit bericht gelezen

Documenten:

Bestuurlijke Nota onderzoek Armoedebeleid Rekenkamer

Nota van bevindingen onderzoek Armoedebeleid Rekenkamer