Ambtenaren zijn vaak ook vrijwilliger 15-Jul-2026 12:46
Leestijd 3 minuten
Als ambtenaren vrijwilligerswerk doen, dan is sport het meest voorkomende type werk, gevolgd door zorg en hulpverlening. Fotograaf: Alfred Heeroma (uitsnede) - Bron: Gemeente
Vrijwilligers zijn voor de samenleving een belangrijk smeermiddel. Dat wil zeggen dat zonder vrijwilligerswerk een aantal zaken in de samenleving minder soepel zullen verlopen. Vrijwilligerswerk wordt vaak gefaciliteerd door de gemeente, maar hoe vrijwillig zijn ambtenaren zelf? Op die vraag wilde de gemeenteraad een antwoord en werd er een onderzoek gedaan onder het personeel bij de gemeente en daaruit blijkt dat ambtenaren best veel vrijwilligerswerk doen.
Bijna de helft (47%) van de ambtenaren namen deel aan het onderzoek en dat is een behoorlijk hoog percentage. Binnen de gemeente zijn diverse afdelingen. Bij de afdeling Stadsbeheer was de respons met 32% laag, terwijl Stadsontwikkeling en dienstverlening/bedrijfsvoering met 53% hoger scoorden.
55% van respondenten geeft aan wel eens vrijwilligerswerk te doen, vooral op het gebied van sport. Dat gebeurt veelal op flexibele basis, dus niet op vaste tijdstippen. Hierbij moet opgemerkt worden dat niet alle ambtenaren uit Den Bosch komen, maar het vrijwilligerswerk in hun eigen woonplaats doen. Vier van de tien mensen die aangaven vrijwilligerswerk te doen, doet dit in Den Bosch.
Ambtenaren in de leeftijd 40-49 doen het vaakst vrijwilligerswerk (63%) terwijl 18-29 jarigen met 40% het laagst scoren. Leidinggevenden doen met 67% het meest vrijwilligerswerk. 86% van de ambtenaren die nu vrijwilligerswerk doen, geven aan dit te willen blijven doen, 9% twijfelt hierover.
Vaak doen ambtenaren dit omdat ze iets willen betekenen voor anderen, bijvoorbeeld door hulp te bieden. Het geeft voldoening, maar kan ook als toegevoegde waarde voor het werk als ambtenaar beschouwd worden (43% geeft dit aan).
Ambtenaren die geen vrijwilligerswerk doen, geven hiervoor geen tijd te hebben of het moeilijk vinden om dit combineren met gezinstaken. 20% van de ambtenaren vindt dat gemeente hierin een ondersteunende rol moet hebben of dat ambtenaren meer moeten worden gemotiveerd om vrijwilligerswerk te doen. Dat geldt zowel voor medewerkers die al vrijwilligerswerk doen als voor degenen die dit (nog) niet doen. Een kwart van de medewerkers geeft dit aan.
Mantelzorg
Mantelzorg wordt vaak niet als vrijwilligerswerk gezien. Reden is dat men hier niet vrijwillig voor kiest, maar dat het mensen overkomt. Toch vraagt dit (onbetaalde) tijd van mensen. Uit het onderzoek onder ambtenaren blijkt dat 47% wel eens mantelzorg geven. 14% van de respondenten doen dit voor minimaal 8 uur per week gedurende minimaal drie maanden. Dit wordt intensieve zorg genoemd. 41% van de ambtenaren kan deze intensieve zorg combineren met het werk. Voor de minder intensieve zorg ligt dit zelfs op 65%.
Voor mantelzorgers zijn er speciale regelingen binnen de gemeente (als werkgever). Twee derde van de medewerkers is bekend met een of meerdere regelingen, zoals opnemen van zorgverlof. Toch mist ongeveer 10% ondersteuning vanuit de gemeente. Dat varieert van het ontbreken van informatie tot te weinig aandacht/begrip voor de persoonlijke situatie.
Resultaten oppakken
De gemeente wil de resultaten van het onderzoek gebruiken om medewerkers meer inzicht te geven in mogelijkheden van vrijwilligerswerk in de stad. Daarbij wil de gemeente dit faciliteren, bijvoorbeeld door workshops en meeloopmomenten als dat past binnen de kaders van het werk. De communicatie over de mogelijkheden bij mantelzorg zal worden versterkt, waarbij ervaringen ook beter gedeeld kunnen worden. Maatwerk en flexibiliteit spelen hierin een rol.
