Overheid als digibeet
04-Feb-2026 11:44

Leestijd 3 minuten

De analoge tijd waarin we alles op papier thuis kregen gestuurd, ordners vol hadden en kilometers aan archiefkasten konden vullen, is voorbij. Niet dat er niets op papier verschijnt, want dat blijft voorlopig nog even tijdloos, maar veel wordt nu bewaard in de digitale cloud. Althans, als je in staat wilt zijn om documenten en dergelijke te kunnen delen. Om dat te realiseren zijn enorme datacentra nodig. Veel van die centra zijn in handen van Amerikaanse bedrijven. Dat vonden we altijd normaal en maakten ons er geen zorgen over, maar die tijd lijkt ook een keerpunt te hebben bereikt. Helaas blijkt de overheid daarmee wel een probleem te hebben.

Al decennia klinkt het dat overheid en ICT geen goede combinatie is. De miljoenen euro's die de afgelopen jaren zijn verspild aan digitale zaken is enorm opgelopen. De overheid is een juridische entiteit en die moet zaken wel goed geregeld hebben. Dat valt niet altijd mee, want veel beleid dat de Tweede Kamer heeft aangenomen, vraagt ook om een digitale infrastructuur en daar is vaak niet over nagedacht. De data moet enerzijds bereikbaar zijn, maar ook afgeschermd kunnen worden als dat vanwege privacy of geheimhouding nodig is. Maar ook dat de ontwikkelingen op digitaal vlak gevolgd worden en dat lukt de overheid niet goed. Het is een publiek geheim dat de belastingdienst met veel verouderde systemen werkt en het een wonder mag heten dat het sowieso nog werkt.

Maar nu komt ook de vraag op tafel of de overheid nog wel gebruik moet maken van Amerikaanse systemen. Die vraag hadden deskundigen al veel langer op het vizier en zijn zelf al aan de slag gegaan. Wie zoekt op 'European alternatives' zal al een flinke lijst aan Europese alternatieven vinden voor de Amerikaanse digitale overheersing. De overheid hoeft helemaal niet op nul te beginnen als het gaat om een overstap. Natuurlijk zijn er vragen over de veiligheid van data die gesteld moeten worden. Maar met alle ervaring waar op gelet moet worden, zouden die vragen (en antwoorden) best heel gericht gesteld kunnen worden.

Toch is de beweging maar langzaam. De Amsterdamse wethouder voor ICT-zaken (die hebben ze dan toch maar!) Scholtes maakte gisteren bekend dat ze serieus werk gaan maken van een overgang naar Europese systemen. Ik lees: 'Tussen 2027 en 2031 moet minstens 30 procent van de gemeentelijke cloud zijn ondergebracht op Europese platforms en in 2035 wil Scholtes 'digitaal autonoom' zijn, 'tenzij dat praktisch, juridisch of financieel (nog) niet mogelijk is'.’ Dat klinkt niet als een urgente aanpak, daar ga je geen oorlog mee winnen.

Zelf heb ik ook de overstap gemaakt. Althans thuis. Sinds afgelopen weekend heb ik MS office 365 vervangen door Libre Office en Windows door Linux. Het is even wennen en niet alle software pakketten die ik gebruik blijken er op te werken. Helaas zal ik dus nog af en toe mijn oude computer moeten aanzetten. Dus bij deze maar een oproep aan software ontwikkelaars om hun pakketten ook geschikt te maken voor Linux. Als particulier zal het best eenvoudiger zijn dan bij een overheid, maar meer urgentie is wenselijk.

Die urgentie zou zichtbaar kunnen worden als in het komende Kabinet een minister voor digitale zaken komt. Die hebben niet, terwijl veel andere landen in Europa die wel hebben. Qua infrastructuur heeft Nederland best een voorsprong, maar qua andere zaken loopt Nederland best achter en is zo'n ministerie meer dan wenselijk. Ik hoop dan ook veel haast gaat maken met het op eigen benen staan in Europa, te beginnen met het uitbannen van een overheid die een beetje teveel digibeet is.

Auteur: Alfred Heeroma

87 keer werd dit bericht gelezen