Het links rechts syndroom
03-Feb-2026 12:50

Leestijd 4 minuten

Er is een bepaald soort conservatisme in het politieke denken. Bij de Franse revolutie kwamen termen als links, rechts en liberaal (toen nog midden) in beeld, simpelweg vanwege de positie die men letterlijk innam rond koning Lodewijk de XIV innam. De Franse revolutie liep niet goed af, maar dat stopt ons niet om termen als links en rechts te gebruiken. Deze termen zijn achterhaald en men zou moeten stoppen met het gebruik ervan.

Het is namelijk nogal contraproductief en inhoudsloos. Als men geen inhoudelijk argument heeft, dan noemt men het een linkse hobby of een rechts gedachtegoed. De zaken die spelen in onze samenleving zijn helemaal niet in hokjes te plaatsen en dat is precies wat men blijft doen. Dat zie je ook bij het vormen van een regering; het is oppositie (impliceert dat men tegen iets is) tegen coalitie (impliceert samenwerking). Die werkwijze levert niets op en is precies wat al decennia fout gaat.

Net zo fout gaat het als een hokje een stem verheft. De zorg vindt de zogenaamde bezuiniging niet aanvaardbaar en binnen de zorg zijn er dan weer doelgroepen die willen dat er meer aandacht komt. Het rare is dat het helemaal geen bezuiniging is. Al jaren stijgen de zorgkosten en daar wil men iets aan doen. Een minder forse stijging van de kosten is geen bezuiniging (dan ga je minder uitgeven). Het is al jaren bekend dat met de huidige stijging van de zorgkosten er een impasse zal ontstaan. Men vindt ook dat er minder kosten aan defensie moeten worden gedaan, maar nog geen jaar geleden heeft men ingestemd met een investering tot 5% van het BBP, dat kun je niet weer loslaten, dat is onbehoorlijk bestuur. En 5% voor defensie is nog altijd minder dan de 10% die de zorgkosten innemen. Het zijn keuzen en die zijn niet links of rechts.

Het probleem is dat als er financiële maatregelen worden genomen, de laagste inkomens als eerste de klos zijn, simpelweg omdat € 50 op een minimum inkomen een grotere impact heeft dan hetzelfde bedrag bij twee keer een modaal inkomen. De vraag of dat eerlijk is, is er ook niet een van links of rechts. Dat komt omdat als de groep mensen die in de (financiële) verdrukking komt groter wordt, uiteindelijk de hele samenleving daar last van heeft. Het blijft echter dat men een gebrek aan visie heeft. En niet alleen dat, grote groepen mensen weten niet wat preventie inhoud, laat staan wat verandering betekent. Verandering begint met het loslaten van je huidige situatie en dat is voor velen al een probleem. Het gaat om loslaten van gewoonten, een aanpassing van je gedrag, routines veranderen en soms accepteren dat je het (tijdelijk) met minder moet doen. Helaas zijn de meesten opgegroeid dat groei de enige weg is. Groei is best mogelijk, maar dan moet je niet in financiën denken.

Een groei in welzijn (geluk, zingeving) is niet in geld uit te drukken. Bijvoorbeeld investeren in verandering van leefstijl wordt gezien als een kostenpost. Dat komt door het gebrek om gezondheidswinst uit te drukken in geld. Vanuit de overheid zijn er meerdere programma's die gericht zijn op die gezondheidsverbetering en waar ook best geld voor beschikbaar is. Bij het grote publiek zijn die programma's onbekend en ook de winst die daarmee behaald wordt. Gezondheid is niet een links of rechts verhaal, want ziekten als kanker, diabetes of obesitas houden geen rekening met je politieke voorkeur.

Ook bij de komende gemeenteraadsverkiezingen zal het waarschijnlijk gaan om het benadrukken van de verschillen. Dat is zogenaamd belangrijk omdat dan zo de kiezer weet wat de verschillen in keuzen zijn. Overeenkomsten doen er niet toe. Zeg maar dat het negatieve het wint van het positieve. En zo houden we elkaar in een ijzige greep, die niet zal leiden tot iets waar een ruime meerderheid blij van wordt.
In Den Haag moeten ze het gaan doen met een minderheidsregering. Het geeft al een beeld aan hoe verdeeld het volk is. Democratie is bedoeld om het volk een bepaalde macht te geven, maar dat gaat niet lukken als de verdeeldheid zo groot is. Verdeel en heers was al bekend bij de Romeinen, maar ook dat blijkt, net zoals links-rechts denken, nog steeds te werken.

Auteur: Alfred Heeroma

66 keer werd dit bericht gelezen