Duurzaamheid in de ban
17-Jan-2026 10:18

Leestijd 4 minuten

Toen eind jaren 50 van de vorige eeuw een groot gasveld bij Slochteren werd gevonden besloot men dit in de jaren 60 te gaan exploiteren. In ongeveer 10 jaar tijd legde men een leidingennetwerk aan waardoor een groot deel van Nederland gebruik kon maken van het aardgas. Nu ligt er ongeveer 12.000 km gasleiding in Nederland. Daarvoor is het land flink over hoop gehaald, maar uiteindelijk zijn alleen nog markeringspalen die herinneren dat er gasleidingen onder de grond liggen. Gas was minder vervuilend dan de kolen en olie die tot dan toe werden gebuikt, maar nog steeds vervuilend. Nu wil men de volgende stap doen, maar het lijkt er niet op dat die in 10 jaar gerealiseerd zal worden.

Als mensheid hebben we lang geteerd op de fossiele brandstof. Waar we het eerst nog af konden met hout, kwamen er later kolen en nog later olie voor in de plaats. Totdat we merkten dat de CO2 die vrij kwam bij de verbranding een negatief effect heeft, wat we nu broeikaseffect noemen. De warmte op aarde kan minder snel naar het heelal worden teruggekaatst en blijft hangen. Hierdoor warmt de aarde op. Voor de aarde geen probleem, die heeft wel voor hetere vuren gestaan, maar voor het leven is het lastiger.

Een aantal mensen bedacht dat als je die fossiele brandstof door iets anders vervangt, de opwarming minder snel zal gaan of zelfs gestopt kan worden. 30 jaar geleden werd in het Japanse Kyoto de eerste stap gezet tot aanpassing van onze energievoorziening. Dat leverde wel wat op, want een gedeelte van de fossiele brandstoffen werd vervangen door andere energiebronnen zoals windmolens en zonnepanelen. Maar nog steeds komt 80% van de energie uit fossiele bron. Er is echter een kanttekening en dat is dat ons totale energieverbruik is toegenomen, waardoor er nog niet echt veel minder fossiele brandstof wordt gebruikt, alleen minder dan als we niets hadden gedaan.

Als we vinden dat er minder fossiele brandstoffen moeten worden gebruikt, dan zullen er nog flinke stappen moeten worden gezet. De afgelopen jaren zijn er flinke stappen gezet, maar daar lijkt nu de klad in te komen. Geld verdienen lijkt belangrijker dan denken aan een leefbare toekomst. Dat is een keuze, maar of die verstandig is, daar kun je wel vraagtekens bij zetten.

Er is echter iets raars aan de hand. Als je burgers de middelen geeft om te verduurzamen, dan willen ze best meewerken. En dat dit werkt, dat bleek de afgelopen jaren. Waren we aan het begin van dit decennium als Nederland niet heel succesvol met verduurzamen, dankzij subsidies van de overheid werden daken vol gelegd met zonnepanelen en verrezen er overal windturbines. Ook elektrisch rijden werd ondersteund en er was een stijging van de verkoop van elektrische auto's. Totdat de Rijksoverheid de stekker eruit trok. De salderingsregeling op zonnepanelen vervalt, subsidies voor windmolens en zonneparken staan onder druk en er is ook minder geld voor elektrisch rijden. En dat is te merken, want er worden nog amper zonnepanelen op daken gelegd. Het aantal zonnepanelen op de markt daalde met ruim 50% en er was ook een toename van aanbod van oude zonnepanelen die werden ingezameld (bron: Solar Magazine). Ook de verkoop van elektrische auto's stagneert. Sinds 2024 daalt ook het aantal nieuwe windmolens. Je kan stellen dat er klad zit in het gebruik van duurzame energie.

Voor de verduurzaming is ook verzwaring van het hoogspanningsnetwerk nodig. Het lijkt erop dat dit best gerealiseerd kan worden in 10 jaar en daarmee te vergelijken is met de aanleg van gasleidingennetwerk. Toch komen er steeds meer bezwaren en dreigt ook hier een vertraging te ontstaan. Dit terwijl we nu al gewaarschuwd worden voor black-outs.

Er lopen nog maatregelen uit het verleden zoals de Regionale Energie Strategie. Voor Den Bosch is dat omgezet in 16 windturbines in de Rosmalense polder en 50 hectare zonneparken op land in 2030. Of dat gehaald gaat worden is nog maar de vraag. Althans, dat zou je denken. De provincie heeft al laten weten genoeg te hebben van gemeenten die niet willen meewerken en ze desnoods wil dwingen. Vervelend voor inwoners die met eindeloze procedures proberen windmolens en zonneparken tegen te houden.

Natuurlijk zitten ook aan duurzame energie nadelen. De grondstoffen zorgen voor een flinke aantasting van de aarde door mijnbouw, windturbines maken geluid waar sommige mensen slecht tegen kunnen en zonnepanelen zijn niet het fraaiste beeld in een landschap. Je kan dit alternatief voor fossiele brandstof natuurlijk als erger beschouwen dan de gezondheids- en milieuproblemen van fossiele brandstof. Helaas is het echter vaak zo dat de tegenstanders van duurzame energie niet tegen windmolens en zonneparken zijn, maar ze willen deze niet in hun achtertuin. Dan moet het in iemands anders zijn achtertuin en die zit er ook niet op te wachten. En dan maar alles op zee? Dat is duur en nadelig voor vissers en scheepsvaart. Waar je ook komt met duurzame energie, er is weerstand.

Terwijl de gemeente nog wanhopig mensen aanspoort tot het isoleren van huizen, aanleggen van groene daken (is ook isolerend) en afkoppelen van regenpijpen (minder afvalwater leidt tot minder energieverbruik), is de opstelling van wereldleiders al zodanig veranderd dat je afvraagt wat belangrijker is, geld of duurzaamheid. Ik vrees dat ik moet concluderen dat duurzaamheid uit de mode is en geld het wint.

Auteur: Alfred Heeroma

97 keer werd dit bericht gelezen