Verkiezingen zijn geen feest der democratie. Fotograaf: Alfred Heeroma - Bron: Den Bosch Politiek
Komende woensdag zijn er verkiezingen voor de leden van de Tweede Kamer. Dat wordt ook wel het feestje van de democratie genoemd, maar een feestje is het allerminst en democratie raakt ook steeds meer op de achtergrond. Bij een verkiezing is het de bedoeling dat je ergens vóór stemt en niet tégen, maar dat laatste gebeurt steeds vaker. 2023 was al een dieptepunt qua verkiezingen en nu dreigt 2025 een nog groter dieptepunt te worden.
Allereerst, Nederland is een enorm fijn land om in te wonen. Ondanks al het geklaag, scoren we in Nederland op heel veel vlakken in de top-10 wereldwijd. 80% van de bevolking kan zich (min of meer) financieel goed staande houden, dat is wereldwijd gezien enorm hoog. We hebben het beste pensioenstelsel in de wereld, we zijn best innovatief, doen het economisch goed, we hebben een goede gezondheidszorg (wie in Verwegistan op vakantie gaat en in een ziekenhuis terechtkomt, kan dit beamen) en eigenlijk kunnen we ook best goed met elkaar opschieten.
En toch worden in deze tijden (eigenlijk al decennia) telkens de pijnpunten benoemd en vechten lijsttrekkers (ondanks goede beloften) elkaar de keet uit. Het ergste is dat veel van die pijnpunten helemaal geen pijnpunten zijn, maar ons vooral aangepraat zijn of door onszelf, ja als burgers, zijn veroorzaakt. Bedrijven die zeggen weg te willen uit Nederland doen dat vaak niet omdat Nederland duur is (geworden), maar omdat er geen structureel beleid is voor de langere termijn.
Zo is een van de belangrijkste punten tijdens deze verkiezingen de krapte op de woningmarkt. Ze zeggen dat het komt door een tekort op de woningmarkt, maar dat is slechts voor een klein deel waar. De grootste oorzaak is dat we niet meer willen samenwonen. Het aantal EENPERSOONShuishoudens groeit explosief en daar is niet tegen op te bouwen. Bovendien heeft gemiddeld genomen elke Nederlander 53 m2 woonoppervlakte beschikbaar, het hoogste in heel Europa. Het woningtekort is veel sneller opgelost door meer te gaan samenwonen dan door nieuwe woningen te bouwen, maar blijkbaar kunnen of willen we dat niet. Het ligt dus aan onszelf, maar welke partij zegt dit? Geen enkele partij die zegt 'hé bevolking, ga eens meer samenwonen'. Logisch, want daar win je geen stemmen mee. Bovendien is de gemiddelde Nederlander meer geïnteresseerd in de dag van morgen dan de situatie over 10 jaar. Logisch, wie dan leeft, wie dan zorgt. Regeren is juist wel bedoeld om te zorgen voor de situatie over 10 jaar en bij een verkiezing zou de kiezer daar gedwongen over moeten na willen denken. Dat doen we niet omdat voor velen de waan van de dag belangrijker is.
En zo kun je veel van de problemen die we in Den Haag willen laten oplossen, beter zelf oplossen. Dat gaat sneller en waarschijnlijk beter. De echte problemen, die we zelf moeilijker kunnen oplossen, blijven onbesproken. Al jaren zeggen drinkwatermaatschappijen dat er een tekort aan drinkwater zal ontstaan, maar geen reactie. Al jaren is bekend dat de vergrijzing een invloed zal hebben op onze samenleving. Afgezien van de verhoging van de pensioenleeftijd, is er amper reactie (of het moet zijn dat ze de AOW willen verlagen). Klimaat is een groot probleem. Twee jaar geleden nog hoog op de politieke agenda, nu is het verdwenen. Het probleem is alleen maar groter geworden, maar blijkbaar is een genocide in Gaza belangrijker (zelfs milieuactiviste Greta raakte van het paadje).
Regeren is vooruitzien, een plan maken voor 10 of zelfs 20 jaar. Dat wordt al decennia niet gedaan. Als een partijleider zegt dat hij of zij niet meer dan vier jaar vooruit wil kijken, dan moet je er vooral niet op stemmen. In debatten zie je telkens dezelfde vijf of zes partijen, die partijen die er een zooitje van hebben gemaakt. Nieuwere partijen, die mogelijk wel ideeën hebben om zaken (radicaal) anders te doen, komen niet aan het woord. Ze zeggen wel eens dat al die kleine partijtje niet goed zijn voor de democratie, maar ik durf het wel aan om te zeggen dat het juist heel goed is voor de democratie.
Als gevestigde partijen in slaap gevallen zijn, dan kunnen juist die kleinere partijen zorgen dat men weer wakker wordt. En niet alleen de gevestigde partijen moeten wakker geschud worden, ook de bevolking moet wakker geschud worden. Al jaren lopen we in de fabeltjesfuik. Zo is de grootste 'partij' van Nederland helemaal geen partij. Het is één man, één lid en totaal zonder democratie. Het denkbeeld is extreem rechts, gewoon fascistisch. En als u dat laatste wat extreem vindt, bedenk dan eens wat er in Nederland gebeurt. De omroepen moeten inkrimpen (aan banden leggen media), het onderwijs staat onder druk (gebrek aan kennis creëren), er worden zondebokken gezocht (racisme), er is een nationalistisch gedachtegoed (eigen volk eerst), geweld wordt verheerlijkt (gewelddadige protesten), mensenrechten doen er niet toe en vooral, de macht hoort toe aan één persoon of een klein groepje. Dat gebeurt niet van de ene dag op de andere, maar sluipt er geleidelijk in. Daar wordt al langere tijd voor gewaarschuwd. Die ontwikkeling kun je goed vinden, maar noem het geen democratie, want daar heeft het niets mee te maken. In rap tempo trapt een deel van Nederland in die fuik en als je daar in meegaat, is er geen weg terug. Nou ja eentje dan: oorlog.
Als u komende woensdag in het stemhokje staat (een verworvenheid van de democratie) bedenk dan met welke reden u stemt en stem niet op een partij die maar van alles roept waarvan iedereen weet dat het in compromisland toch niet waar gemaakt kan worden. Stem niet op een partij die uitsluit (hoewel dat in het geval van uitsluiting van fascisme wel begrijpelijk is). Stem op een partij die u de ruimte biedt om zelf te bepalen hoe uw omgeving eruit ziet, maar ook die u aanspoort om zelf te veranderen.
Democratie is namelijk iets van het volk. Democratie is niet iets van Den Haag. Democratie behoort ons allen toe. Elke politicus die zegt 'IK zal zorgen dat zaken veranderen' is niet democratisch. Er is maar een zin die klopt 'WE zullen zaken veranderen'. En bij 'we' is er geen uitsluiting, zijn er geen zondebokken, is er geen persoonsverheerlijking, is er geen geweld en is medemenselijkheid de leidraad.
Pas als dat gerealiseerd wordt, dan kun je zeggen dat stemmen een feest der democratie is.
